Höfundur Jóhann Jónasson , 3X Technology.

Upphafsár (1994) nýsköpunar og tæknifyrirtækisins 3X Technology (3X) snerust um að skapa félaginu orðspor sem úrræðagóðum og sveigjanlegum vélbúnaðarframleiðanda sem gæti uppfyllt ströngustu kröfur Íslensks sjávarútvegs. Markmiðið með stofnun litla félagsins var að skapa fáein störf í litlu sjávarplássi þar sem mikil verkþekking í vinnslu sjávarfangs væri til staðar sem gæti nýst til að byggja upp nýjan atvinnuveg og skapa ný störf, með öðrum orðum var því sannkölluð nýsköpun.

Eigendurnir voru þrír ungir menn (þessir 3X) og höfðu sammælst um að ef lítið yrði um verkefni í litla fyrirtækinu myndu þeir skiptast á vinnunni og yrði þá einn heima á meðan hinir tveir ynnu fyrirliggjandi verkefni. Það reyndi víst aldrei á það, því nóg var um að vera í 100 fermetra húsnæðinu sem fékkst leigt frá gömlu skipasmíðastöð bæjarins. Skipasmíðastöðin hafði ekki lengur þörf fyrir þetta litla sérstæða húnsæði og hugðust menn þar einbeita sér að skipasmíðum og láta þessum ungu mönnum eftir vannýtta aðstöðu. Aðstaðan bauð uppá fáein gömul járnsmíðaverkfæri sem máttu muna fífil sinn fegri. Einnig fylgdi með í leigunni gamalt skrifborð sem enn geymdi áralanga samskiptasögu skipasmíðastöðvarinnar, sem þá fóru greiðast í gegnum faxtæki félagsins, því engin internet tenging var komin til skjalanna.

Efst í nokkura blaða stafla í skrifborðskúffunni var eitt tiltölulega nýtt skeyti til skipasmíðastöðvarinnar eða svona rétt liðlega sex mánaða gamalt. Nánar tiltekið var þetta fyrirspurn um vélbúnað frá Kanadísku ráðgjafafyrirtæki sem var að reisa rækjuverksmiðju í Quebec í Kanada. Ráðgjafafyrirtækið hafði haft spurnir af vél einni sem skipasmíðastöðin sáluga hafði eitt sinn framleitt, en einhverra hluta vegna ekki viðhaldið þróun á og því hafi vélin hætt að seljast og þar með talin einskins verð. 3X hafði nýlega tekið vélina uppá sína arma og enduhannað fyrir ný verkefni og viti menn, vélin fór að seljast á nýjan leik.

Það bar vott um þó nokkra bjartsýni svo ekki sé meira sagt að horfa á hálfsárs gamalt faxskeyti sem stílað hafði verið á annað fyrirtæki og í framhaldinu senda svartilboð í gegnum faxtækið á umbeðinni vöru til aðila hinumegin við Atlantshafið. Félagarnir urðu enn meira hissa þegar veggsíminn inni á gangi hringdi og hvell rödd mælti hraða og skýra „Kanadísku“ og lýsti áhuga á að fá vöruna keypta ef að félagarnir gætu afhent á einni viku yfir hafið. Enn jókst bjartsýni meðal félaganna. Ætti þetta ekki að vera neitt mál, einungis eftir að hanna vélina í rétta stærð, smíða gripinn, pakka inn og senda af stað út í heim, rétt liðlega 8000 km með fraktflugi (Ísland-Belgía-Kanada ). Lögð var nótt við dag við smíði vélarinnar.

Rúmlega viku síðar á umsömdum útskipunardegi voru góð ráð dýr því á þessum árstíma sem var um miðjan vetur vestur á fjörðum mátti búast við snjóstormum með ofankomu og viðeigandi ófærð. Stormur var skollinn á og hin versta ófærð innanbæjar. Svo bar við að húsnæði litla fyrirtækisins var staðsett á syðsta odda bæjarins þar sem lítil önnur starfsemi fór fram og heyrði til undantekninga ef að vegurinn niðureftir væri ruddur. Nánast ófært var orðið um morguninn og flutningsaðilinn treysti sér ekki í að sækja vöruna sökum ófærðar niðureftir. Félagarnir höfðu fyrr um haustið fjárfest í forláta þjónustubifreið sem hafði drif á öllum hjólum, enda gamall Amerískur eðal sjúkrabíll með öllum græjum. Ekki var möguleiki á að koma vélinni inní sjúkrabílinn þar sem áður voru lagðar inn sjúkrabörurnar því vélin var helst til of stór eftir henni hafði verið pakkað inní myndarlegan trégrindarkassa. Ákveðið var að smíða í snatri einhverskonar stálskíði undir kassann og var hann síðan hengdur aftan í sjúkrabílinn sem dróg vélina af verksmiðjugólfinu, í gegnum fyrsta snjóhaftið framan við útkeyrsludyrnar og út úr húsinu.
Síðan öslaði sá gamli undir fullum ljósum í gegnum ófærðina með þennan einkennilega farm í eftirdragi. Eftir klukkustundar bras og um það bil 500 metra vegalengd náðist að koma fyrsta útflutningi félagsins um borð í flutningabílinn til Reykjavíkur. Þeir stóðu opinmynntir mennirnir á flutningamiðstöðinni þegar við mættum með herlegheitin og umbúðirnar minntu meira á illa heppnaðan heimasmíðaðan sleða en einhverja hátæknivöru á leiðinni útí heim. Nóttin eftir var síðan nýtt í tollskýrslugerð og tilheyrandi pappírsvinnu og vélin náði á tilsettum tíma til viðskiptavinarins í Quebec í Kanada.
Þessi fyrsti útflutningur frá 3X var lærdómsríkur og mun seint líða mér úr minni. Dýrmæt lexía hafði verið numin. Meðal annars að við höfðum ekki hugmynd um hvernig standa ætti útflutningi. Einnig hitt að fátt stendur manni í vegi þegar, trú, vilji og bjartsýni mætast.
Við vildum meira. Tveimur árum síðar hófst útflutningur félagsins með formlegum hætti. Þá var starfsemin flutt uppí bæ, nær flutningsaðilanum og sjúkrabíllinn seldur.

3X/Jóhann

Tags: 3X Technology